Od dobrych kilku lat daje się zauważyć, że naszym uczniom coraz trudniej się skupić. Rozproszenie uwagi, brak umiejętności koncentracji, kilkusekundowy attention span – jak zwał, tak zwał. Ale praca w klasie, gdzie dzieciaczki zachowują się w ten sposób, jest baaardzo utrudniona. Jak już wielokrotnie powtarzałam – my nauczycielki rzeczy trudne robimy od razu, a na niemożliwe potrzebujemy chwili zastanowienia… musimy coś z tym zrobić!

Zaczęłam szukać pomysłów na to, jak w prosty sposób zatrzymać moje maluchy „tu i teraz”. Pokazać, że chwila skupienia na otoczeniu, własnym ciele czy odczytywaniu niewerbalnych sygnałów od koleżanek i kolegów wspiera ich młode mózgi. I pomaga im się skoncentrować podczas lekcji oraz (coraz) więcej z nich zapamiętywać.

Oczywiście, nie tłumaczyłam im ze szczegółami, czym jest mindfulness. Tylko zabawą i prostymi ćwiczeniami na skupienie udowadniałam, że lekcja, gdzie przez 5 minut się tak (po cichu) bawimy, to lekcja, z której więcej wynoszą. I po której czują się lepiej! No i udało się, bo moi uczniowie też te zmiany zauważyli, a w ankiecie na koniec roku pisali: Najfajniejsze na angielskim było ćwiczenie mindcośtam, uważam że powinniśmy na lekcjach mieć kocyki (wyjaśnienie: do leżenia na matach podczas ćwiczeń mindfulnessowych), Dzienkuję za majndfulnez. 

W tym wpisie blogowym pokażę Ci, jak ćwiczyć koncentrację i skupienie. A dokładniej, jak ja to robię – mam nadzieję, że moje pomysły zachęcą Cię do spróbowania moich (i innych) metod z Twoimi klasami.

🧠 Jak ćwiczyć koncentrację i skupienie – czym nie jest mindfulness

🧠 Jak ćwiczyć koncentrację i skupienie – pomysły #NoPrep

🧠 Jak ćwiczyć koncentrację i skupienie – materiały ze sklepu PZK

🧠 Jak ćwiczyć koncentrację i skupienie – co jeszcze możesz robić z uczniami 

🧠 Po co ćwiczyć koncentrację i skupienie w szkole?

Jak ćwiczyć koncentrację i skupienie – czym nie jest mindfulness

Na początek chcę podkreślić, że moje pomysły na to, jak ćwiczyć koncentrację i skupienie to nie są metody na zarządzanie klasą. Gry i zabawy, które tutaj zaproponuję, pomogą Twoim uczniom się wyciszyć, nauczą dzieciaki radzić sobie z dekoncentracją i rozkojarzeniem oraz pokażą im, że umieją (jeśli będą nad tym systematycznie pracować) zapanować nad swoimi emocjami i zachowaniem.

Jeśli więc ćwiczenie koncentracji i skupienia kojarzy Ci się z wykorzystywaniem na zajęciach pomysłów takich jak SILENCE (nauczyciel pisze na tablicy SILENCE i za każdym razem, gdy ktoś „rozwala lekcje”, zmazuje jedną literkę, a gdy napis zniknie klasa lub uczniowie, którzy przeszkadzali, ponoszą konsekwencje), to daję znać, że nie znajdziesz tutaj takich rozwiązań. 

Zarządzanie klasą to nie to samo co wprowadzanie na lekcjach technik mindfulness. W tym wpisie blogowym skupię się na tym drugim temacie, bo mam tutaj naprawdę dużo do powiedzenia (sprawdź mojego e-booka „Jak odzyskać uwagę uczniów (i spokój na lekcji)?”).

Jak ćwiczyć koncentrację i skupienie – pomysły #NoPrep

Nie pracuję w szkole od wczoraj (#dyplomowana), więc nie lubię, kiedy mydli mi się oczy tekstami w stylu: Zawsze jestem przygotowana, zawsze przychodzę na zajęcia z rozpisanym co do minuty planem lekcji. I kilkoma dodatkowymi pomysłami-asami w rękawie. Ja znam „uroki” pracy w szkole i wiem, że pomysły #NoPrep czy inne wyszukiwane na wczoraj materiały często ratują nasze zajęcia. A zdarza się nawet, że powstają z nich ulubione lekcje uczniów (i nauczycieli). 😉 Dlatego od takich właśnie rozwiązań zacznę.

Na początek wyciszające kilka minut lekcji, czyli ciche liczenie. Zabawa polega na tym, że uczniowie odliczają od jednego do X (tu wstaw liczbę uczniów w swojej grupie), ale w taki sposób, że nie mogą odezwać się w tym samym czasie. A do tego każda osoba może wypowiedzieć swój numer tylko jeden raz. To prosta, ale bardzo wymagająca gra, która uczy uczniów prawdziwej koncentracji i uważności na innych.

Dzieciaki muszą być mocno skupione, w klasie musi panować idealna cisza, każdy ruch, spojrzenie czy nawet głęboki oddech może być sygnałem chęci wypowiedzenia słowa (w tym przypadku liczby) – a te muszą być wypowiadane pojedynczo, po kolei. 

Co tu jest największym wyzwaniem? Uczniowie nie wiedzą, kto się następny odezwie, nie mogą się umawiać ani ustalać kolejności, muszą wyczuć moment – dlatego to ćwiczenie naprawdę ich wycisza, bez proszenia o ciszę – dzieci zaczynają się obserwować i natychmiast rośnie ich skupienie „tu i teraz”. 

W wersji uniwersalnej proponuję liczenie, w wersjach alternatywnych możecie powtarzać słówka np. z tematycznego Picture Dictionary, nazywać kolory, zwierzęta, miasta itp. (istotne jest, aby elementy nie powtarzały się bezpośrednio po sobie). 

Drugi pomysł, który wykorzystasz w klasie bez przygotowania to ćwiczenie oddechowe „świeczka i róża”, którym jedna z Klubowiczek Klubu Pani z Klasą podzieliła się z nami podczas spotkania Meet & Teach. Dołącz do Klubu, jeśli lubisz rozmawiać z innymi Ticzerkami o swoich pomysłach. 

Ćwiczenia oddechowe wspierają wyciszenie układu nerwowego, regulację emocji, poprawę koncentracji i gotowości do pracy. Szczególnie dobrze sprawdzą się u maluchów (i dorosłych) pobudzonych, rozkojarzonych lub zestresowanych. 

Jak wykonać ćwiczenie „świeczka i róża”? Uczniowie siadają wygodnie, najlepiej w siadzie skrzyżnym. Na jednej ręce wyobrażają sobie różę (czasami dodaję, że w swoim ulubionym kolorze), a na drugiej ręce świeczkę. Ich zadaniem jest zrobić głęboki wdech i powąchać różę, a potem dłuuugi powolny wydech, żeby zdmuchnąć świeczkę. Taką aktywność należy powtórzyć kilka razy (1-2 minuty w zupełności wystarczą). Dzieciaczki lubią to ćwiczenie, bo kojarzy im się z internetowym trendem (z 2026) 6-7.

Trzeci pomysł #NoPrep polega na przekazywaniu sobie „iskierki”. To proste ćwiczenie w kilka chwil potrafi zamienić rozproszoną grupę w skupiony, współpracujący zespół. Nie wiem kto je lubi bardziej – ja czy moi uczniowie.

„Podawanie iskierki” jest ćwiczeniem, które możecie wykonać zawsze i wszędzie – polega na tym, że uczniowie stają w okręgu i łapią się za ręce. Nauczyciel inicjuje zabawę, delikatnie ściskając dłoń jednej osoby (po prawej lub lewej stronie). Następnie „iskierka” przekazywana jest dalej – każdy uczeń lekko ściska dłoń kolejnej osoby. Zabawa kończy się, kiedy iskierka ponownie dotrze do nauczyciela. Ważne, żeby w tej zabawie uczniowie mieli zamknięte oczy, bo w przeciwnym wypadku podglądają zachowania innych dzieci, zamiast się wyciszać.

I ostatni pomysł bez przygotowania, kiedy chcesz ćwiczyć koncentrację i skupienie – uważność na opak. To proste ćwiczenie ruchowe, które jednocześnie trenuje koncentrację, hamowanie reakcji i uważne słuchanie. Dzieci muszą zrobić coś dokładnie odwrotnie do tego, co słyszą. 

Ta zabawa ruchowa połączona jest z nauką koncentracji i skupienia, w której potrzebujemy dwóch aktywności np. stop & walk. Uczniowie muszą wykonać czynność odwrotną do tej wymawianej przez Ciebie tzn. kiedy Ty mówisz „stop” uczniowie muszą chodzić, a kiedy mówisz „walk”, uczniowie muszą się zatrzymać.

Inne aktywności na opak, które możesz wykorzystać na angielskim: stop ↔ walk, jump ↔ crawl, sit ↔ stand, run ↔ freeze, clap ↔ silence, fast ↔ slow walk.

Te kilka pomysłów pozwoli Ci sprawdzić, czy mindfulness w klasie rzeczywiście działa. Jeśli uznasz, że tak, możesz zacząć wykorzystywać materiały do ćwiczenia uważności i skupienia z mojego sklepu.

Cenisz sobie pomysły #NoPrep, które możesz wykorzystać zawsze i wszędzie? Zapisz się do mojego newslettera 🔵 – co tydzień znajdziesz w nim tego typu polecajki.

Jak ćwiczyć koncentrację i skupienie – materiały ze sklepu PZK

„Alphabet Code” to jedna z moich ulubionych aktywności – niby do powtarzania słówek, a tak naprawdę do organizowania spokojnych lekcji. Polega na szyfrowaniu dowolnych wyrazów, a jest to przy okazji naturalne wyciszenie i trening koncentracji dla najmłodszych. 

Uczniowie łączą się w dwójki lub trójki, nauczyciel rozdaje kolorowe karteczki z grafikami do kodowania oraz dekodery – każda grupa otrzymuje jeden kolor. Ty wskazujesz wyraz z książki, a zadaniem uczniów jest go zakodować z wykorzystaniem grafik. 

To nie jest gra do pracy samodzielnej, jest w niej za dużo elementów – w pracy 1:1 może się nudzić, w pracy w grupie uczy współpracy, komunikacji i jest rewelacyjna.

Grę wykorzystasz jako wyciszenie po przerwie, jako „łagodne wejście” w lekcję, jako przejście między aktywnościami, jako alternatywę dla głośnych gier. Ja najczęściej stosuję ją, gdy kończą mi się pokłady energii i potrzebuję spokojniejszych lekcji. 🤫

Do kolejnej zabawy potrzebne są specjalne (wielorazowe) materiały – „Test uważności”. Nauczyciel rozdaje po jednym pasku z gry dla każdego ucznia, następnie upewnia się, że wszystkie zdania, słowa i zwroty są zrozumiałe – ja daję uczniom chwilę na zapoznanie się z treścią z kartki, a dalej jeszcze moment na zapytanie psiapsi, a potem jeszcze podchodzę i upewniam się, że wszystko rozumieją – to bardzo ważne!

Ty zostawiasz sobie pierwszą karteczkę z napisem „Ready, steady, go!”. Uczniowie wykonują zadania z kartek, ale w odpowiedniej kolejności, która jest wskazana na tych kartkach – muszą uważnie słuchać tego, co się dzieje na zajęciach. 

Przykładowy początek zabawy:

Pasek 1. Ready, steady, go!

Pasek 2. Kiedy usłyszysz ready steady go, zapukaj do drzwi.

Pasek 3. Kiedy ktoś zapuka do drzwi, zapytaj, która jest godzina.

Pasek 4. Kiedy ktoś zapyta, która jest godzina, odpowiedz „I don’t know” itd.

Grę można wielokrotnie powtarzać (uczniowie za każdym razem losują inną karteczkę), dlatego jest uwielbiana nie tylko przez dzieci, ale także nauczycieli. Planując lekcje, pamiętaj, że to nie jest szybka gra i musi być wykonywana w ciszy, na spokojnie.

To ważne, bo przy okazji ćwiczenia uważności, koncentracji i skupienia nie musimy na każdej lekcji sięgać po nowe rozwiązanie – wręcz przeciwnie, lepiej znaleźć dobre ćwiczenia lub materiały i wykorzystywać je wielokrotnie. Najlepsze efekty daje regularne wracanie do sprawdzonych (znanych i lubianych) ćwiczeń, które dzieci dobrze znają i w których czują się pewnie.

I ostatnia propozycja z mojego sklepu, czyli „Move if it is you”. To prosta, ale niezwykle skuteczna gra, którą możesz wykorzystać jako przerywnik lekcji i regulator nadmiaru energii w klasie. To połączenie koncentracji + regulacji emocji + zabawy. Jedna z ulubionych aktywności moich uczniów – zabieram tę grę ze sobą zawsze, gdy wybieram się na zastępstwo.

Zabawa polega na tworzeniu zdań połączonych z aktywnościami, np. klaśnij w dłonie, jeśli urodziłeś się w wakacje, usiądź na podłodze, jeśli masz niebieskie oczy, pomachaj do nauczyciela, jeśli lubisz język angielski.

Dlaczego „Move if it is you” działa? Uczniowie muszą słuchać ze zrozumieniem, ćwiczą szybkie podejmowanie decyzji, uczą się kontrolować impuls „robię wszystko, jak leci”, rozładowują napięcie poprzez ruch. To aktywność, która pozwala się rozruszać i jednocześnie nie rozwala lekcji, a nawet ją naprawia, gdy klasa ma za dużo energii. 😄 Polecam dać uczniom 3-5 przykładów, a dalej prosić ich o przygotowanie kolejnych zdań, Ty w tym czasie uprawiasz #CoffeeTeaching.

Gra może być wykorzystana jako wyciszenie po przerwie, jako soft start lekcji, jako przejście między aktywnościami lub jako alternatywa dla głośnych zabaw.

Jakie jeszcze materiały do ćwiczenia koncentracji i skupienia mogę Ci polecić?

Jak ćwiczyć koncentrację i skupienie – co jeszcze możesz robić z uczniami

Odsyłałam Cię już wcześniej do mojego e-booka „Jak odzyskać uwagę uczniów (i spokój na lekcji)?” (zajrzyj do niego, jeśli chcesz przejrzeć aż 50 pomysłów na ćwiczenie koncentracji i skupienia na zajęciach). A tutaj dodam jeszcze dwie zabawy, które warto wykorzystać z uczniami.

Pierwsza to „Crab Rave” i zdaję sobie sprawę z tego, że przeczytaniu opisu tego pomysłu zwątpisz we mnie… ale błagam, spróbuj! Jestem jeszcze pewniejsza, że ta zabawa Cię zaskoczy i zauroczy! 

O co tu chodzi? Wyobraź sobie, że pytasz swoje maluchy: Have you ever wanted to be the drummer at a dance party for crabs? Myślę, że Twoje młodsze klasy, tak jak i moje, odpowiedziałby na to pytanie YEEES! Poproś więc swoich uczniów o wyciągnięcie dwóch kredek, następnie włącz im „Crab Rave” na YouTube (406 mln wyświetleń szaleńców takich jak ja i Ty) i zacznijcie zabawę. 

Sama również sięgnij po kredki i baw się z uczniami. Wiem, ten pomysł jest odrobinę szalony, ale działa! Uczniowie serio muszą się mocno skoncentrować, aby przez całą dłuuuugą melodię wystukiwać odpowiednio rytm, a Ty wygrywasz wyciszoną i ogarniętą klasę.

A druga zabawa to… żonglowanie. Gdybym miała wskazać moją ulubioną aktywność na ćwiczenie koncentracji i skupienia, to wybrałabym właśnie tę – to złoto, jeśli chodzi o koncentrację! 

Żonglowanie wspiera koncentrację uwagi, koordynację wzrokowo-ruchową (jednocześnie angażuje wzrok, ruch i uwagę, co sprawia, że dziecko naturalnie wchodzi w stan skupienia), wytrwałość i regulację emocji (element powtarzalności stabilizuje pracę układu nerwowego).

Ja zaczęłam naukę żonglowania z krótkimi tutorialami na YouTube – najpierw obejrzałam sama kilka różnych tutoriali, a potem włączyłam jeden ulubiony moim uczniom. Przez pierwsze 2-3 tygodnie żonglowaliśmy wszyscy na początku lekcji, teraz uczniowie mogą żonglować, gdy wcześniej skończą zadanie. 

Marzy mi się zorganizowanie kiedyś „Juggle Show” na koniec roku, gdzie wszystkie moje dzieciaki będą mogły pochwalić się swoimi juggling skills… Na razie pozostaje to w sferze marzeń, bo sama dopiero pocę się, ucząc żonglowania. ☺️

Po co ćwiczyć koncentrację i skupienie w szkole?

Myślę, że większość nauczycieli nie będzie się zastanawiać, czy warto ćwiczyć koncentrację i skupienie na lekcjach. Co więcej, daję Ci 100% gwarancję, że Twoi uczniowie nigdy nie powiedzą „musimy to robić?!” (oni kochają te ćwiczenia!) Ale może się zdarzyć, że będziesz musiała odpowiadać, zderzyć się z komentarzami  (np. rodziców) w stylu „Mindfulness na lekcji? A co to takiego? Czy to jakaś inna joga? A czy to jest groźne jak Halloween?” 😉

Podpowiem Ci, jak możesz odpowiadać na pytanie „Po co ćwiczyć uważność i koncentracje w klasie?” 

Powołaj się na dane z badania Uniwersytetu Kalifornijskiego przeprowadzone przez dr. Glorię Mark. Według tych badań przeciętny „attention span” (czas, kiedy potrafimy się skupić) podczas korzystania z urządzeń cyfrowych wynosił w 2004 około 150 sekund. W 2012 roku czas ten skrócił się do 75 sekund, a w 2024 skurczył się do 47 sekund. 

Każde ćwiczenie, które uczy młodych ludzi jak wyciszyć rozkojarzony mózg oraz uspokoić wzburzone nerwy, żeby wrócić do skupienia, jest na wagę złota. A osoby, które będą umiały to robić, lepiej poradzą sobie z wyzwaniami w życiu prywatnym i zawodowym.

Pokaż rodzicom, jakie umiejętności będą ważne dla przyszłego pracodawcy ich dzieci. Według raportu Światowego Forum Ekonomicznego „Future of Jobs” na drugim miejscu wśród poszukiwanych talentów będą „resilience, flexibility and agility”. 

„Resilience”, czyli spolszczona rezyliencja to już dzisiaj jeden z najpopularniejszych tematów szkoleń dla pracowników dużych firm. A dwa pierwsze (z siedmiu) filarów rezyliencji to… regulacja emocji i kontrola impulsów, których uczę, podając sobie z uczniami „iskierkę”, ćwicząc uważność na opak czy żonglując.

Wszystkim zdającym pytanie  „Po co ćwiczyć koncentrację i skupienie w szkole?” odpowiadaj innym pytaniem lub nawet zestawem pytań:

• Czy zdarza Ci się nie doczytać dłuższego tekstu do końca tzn. rozkojarzyć się i zgubić wątek podczas czytania?
• Czy zdarza Ci się nie panować nad emocjami i zareagować zbyt nerwowo lub gwałtownie na zachowanie współpracowników albo rodziny?
• Czy zdarza Ci się odczuwać bezpodstawne obawy, lęk czy niepokój, które są trudne do opanowania?

Dzięki technikom mindfulness oraz ćwiczeniu skupienia i uważności, uczniowie (jako dorośli ludzie) na wszystkie te pytania będą mogli odpowiedzieć: „Tak, oczywiście, że mi się to zdarza. Ale znam skuteczne narzędzia, dzięki którym dobrze sobie radzę w takich sytuacjach i umiem wrócić do równowagi czy skupienia”. (Ty też będziesz je miała i znała!) I może nawet pomyślą wtedy o Tobie i powtórzą w myślach: Dzienkuję za majndfulnez! 🥹

Uff, to chyba tyle. Jeśli przy czytaniu tego tekstu zaświeciły Ci się oczy i pomyślałaś, że warto uczyć młode główki koncentracji i skupienia to daję znać, że te kilka pomysłów, które tu wrzuciłam, pochodzi z mojego e-booka „Jak odzyskać uwagę uczniów (i spokój na lekcji)?” 

Wiem, że wśród moich stałych klientek jest mnóstwo Ticzerek, które bardzo go wyczekiwały. Dlaczego planują go kupić i wykorzystywać ze swoimi klasami? Oddaję im głos:

🔵 Bo właśnie teraz się ukazuje. Ja go chciałam kupić już kilka lat temu, kiedy po baaardzo długiej przerwie wracałam do pracy w szkole, tylko wtedy jeszcze tego nie wiedziałam. No i tego ebooka jeszcze wtedy nie było… 😉

🔵 Jestem bardzo ciekawa pomysłów na wyciszenie grupy, koncentracja dzieci w dzisiejszych czasach to mega wyzwanie.

🔵 Bo Agnieszka zawsze ma zarąbiste pomysły, wchodzę w ciemno! 😆

🔵 Bo wszystkie Twoje e-booki to złoto i robią mi lekcje, a ja mam #CoffeeTeaching 🩵

🔵 Bardzo potrzebuję wsparcia w codziennej pracy z uczniami (ich rozregulowanymi emocjami i wysokim poziomem dekoncentracji) w postaci sprawdzonych metod od zaufanej osoby.

🔵 Bo mam wrażenie, że metody, których już używam, są mało efektywne i potrzebuję czegoś nowego.

🔵 Pracuję z rozgadanymi przedszkolakami i wszystkie pomysły są na wagę złota.

🔵 Bo mam wrażenie, że na głośne dzieci powoli już nic nie działa, a uczę już prawie 18 lat i czasem rozkładam ręce… 

Zajrzyj do środka (tutaj pobierzesz sample e-booka) i sprawdź, czy potrzebujesz tych pomysłów tak bardzo, jak Ticzerki, które z wytęsknieniem na tego e-booka czekały.

Podoba Ci się ten artykuł?

Zajrzyj też do wpisu, w którym dzielę się moimi pomysłami na luźniejsze lekcje – te przed przerwami świątecznymi, po wystawieniu ocen czy pod sam koniec roku, kiedy każdy potrzebuje już odpoczynku od nauki. 

FOLLOW ME!

Szukasz źródła praktycznej wiedzy i inspiracji Ticzerkowych?

Dołącz do subskrybentek newslettera „Pomysły z klasą”! Co tydzień znajdziesz w nim świeże pomysły i materiały, które od razu wykorzystasz na zajęciach językowych. Gotowa na dawkę kreatywności? Zapisz się już teraz!